8 Haziran 2015 Pazartesi

Teşekkür edilen olmak ne güzel bir duyguymuş

1999 genel seçimlerinden beri oy kullanıyorum. İlk seçimim sonrasında her seçimimi çalışarak geçirdim. Haber merkezi nöbetleri, haber sitesi güncellemeleri, kapalı devre yayınlar, yabancı medya mihmandarlığı derken hep ama hep çalıştım anlayacağınız. Ve kimse bana çalıştığım için teşekkür etmedi. Seçim sonuçlarına erken ulaşabilmem nedeniyle eş dosttan telefon aldım sadece. 

Bu seçim ilk ‘sivil’ seçimim oldu anlayacağınız. Düştüğüm boşluğu tahmin edenleriniz olacaktır. “Yıllardır haberlerini yapıyorsun Dilge şaibeydi, hileydi, siyasilerin sandık başı yorumları, ünlüler nerede oy kullandı, ilk sonuçlar, nihai sonuçlar, resmi sonuçlar diye. Şimdi de boş durma dedim” kendime ve sandık gönüllüsü oldum. 

Oy ve Ötesi işte bu noktada devreye girdi. Bu yazıyı okuyanlara anlatmama gerek olmadığını düşündüğüm bir oluşum. Bazılarınız için gönüllüler, bazılarınız için Geziciler, bazılarınız için Sorosçular... Benim içinse sandık başında olmamın en pratik yolu oldu. 

Pratik diyorum çünkü Oy ve Ötesi hem seçim eğitimi konusunda çok titiz ve organizeydi. İnternet sitesindeki pratik bilgiler ve 3 Haziran’da İstanbul Abbasağa’daki toplantı ile kendi adıma tüm soru işaretlerini giderdiler. (Bu toplantı internetten canlı yayınlandı, diğer illerde de haftalardır eğitimlerin sürdüğünü belirtmem gerek) Sadece iki günde sandığa hazırdım. sandık başında uyulması gereken kurallar, oy kullanma sonrası izlenen prosedür, seçim sayım çizelgesi, tutanak, mazbata, seçim müşahidinin hakları ne varsa öğrendim desem yeridir. Oy ve Ötesi’nin işbirliği yaptığı partilerin sağladığı müşahit kartlarıyla da artık seçime hazırdım.  

Seçimde İstanbul Zeytinburnu’nda müşahitlik yaptım. Görevli olduğum okulda 18 sandık ve altı gönüllü vardı. Esas sandığımız dışında iki sandıkla daha ilgilendik. Kendi adıma diyebileceğim hiçbir sıkıntı yaşamadığım. Zira seçim kurulundaki partililer de Oy ve Ötesi gönüllüleri konusunda eğitilmiş gibiydi. Kendimi tanıttığım ve taleplerimizi güzel bir üslupla sunduğum sürece, her konuda çok yardımcı oldular. Müşahit kartım LDP’ye aitti. Benim dışımda HDP, MHP ve AKP müşahitleri de görevlerinin başındaydı. Öğle yemeğimiz CHP organizasyonundandı, akşamüstü sandviçimizi HDP sağladı. Saatlerce aynı sandık başında durunca güzel bir sohbet oluştu aramızda. Sayıma geçtiğimizde kurulun karşısına okul sıralarını çekerek öğrenci gibi dizildik ve hep beraber saydık. İmzalı tutanağımızı aldık, çuvalımızı mühürledik. 

Çuvalların İlçe Seçim Kurulu’na taşınması da sıkıntı olmadı zira yan binaydı ve okulla aynı bahçeyi paylaşıyordu. Sekiz gibi, arkadaşlarımın yanına seçim sonuçlarını izlemeye varmıştım ve o sonuçlar belli olmuştu bile. Ve o saatten beri telefondan ve özellikle sosyal medyadan teşekkür mesajları geliyor. İşte o teşekkür mesajları tüm yorgunluğa değiyor. Siyasilerden gazetecilere, ilkokul arkadaşlarımdan daha tanışamadığım yazarlara, ya da yolu bir şekilde benim sosyal medya hesabıma düşen insanlardan bir çok teşekkür mesajı aldım. Bu mesajlar bazen adıma bazen de Oy ve Ötesi adınaydı. Ama her teşekkürde daha bir gururlandım, çorbada tuzum olduğu için. Zira daha önce hiçbir seçimde, bana teşekkür eden olmamıştı. 

Sandığına sahip çıkanlar bu seçimde çok iyi organize oldu. İş burada bitmiş değil. Gelecekteki her seçimde aynı hassasiyetle hareket etmek dileğiyle. Ve son bir not: tüm süreçte mesleğimi açıklamadım ya da kullanmadım.

31 Mart 2015 Salı

Bol su ile

“Yorgunum, durdur beni...” Sondaki üç noktayı koymakta tereddüt ettim. Çok mu planlı, üstüne düşünülmüş görünecekti. Üstüne düşünmemiş değildim zaten. Çok, epey çok. Çok defa bu noktaya gelmiş, kendimi çoğu zaman durdurmuştum. Azı zamanda ise O vardı hep yanımda. Hep demeyelim, bir keresinde polis göndermişti kapıma. Sızdığım yataktan vücudumu kaldırana kadar kaç defa çalmışlardı acaba kapımı? O sefer gelmemişti işte. Polise “kötü bir şakaya kurban gittim” derken sinirli bakışların karşısında kalbim parçalanıyordu. Kim bilir ne demiştim sızmadan önce telefonda. Sözlerim korkutmuştu belli ki.  

Üç noktayı sildim, “Yorgunum, durdur beni” Yine okudum mesajı. Sahiden yorgundum. Ruhum koşmak istiyor, bedenim bir kat merdiven çıkmaya isyan ediyordu. İlaçlarımı almadığımı hatırladım. Hala unutuyor olmama şaşırdım. Kalktım, metal ilaç kutusuna doldurduğum haplarımı buldum çantamdan. Her güne sekiz tane. Salı bölmesini açtım. Mutfağa gitmeye üşendim, akşam haplarını tükürüğümle yuttum. Hepsini de bol suyla almam gerekiyordu. Günde sekiz bardak su içmeyi öneriyordu gazetelerin sağlıkçıları.  

Metal kutudaki boğuk yansımama baktım, kendimi seçemedim. Yine kalktım, sokak kapısının yanı başındaki boy aynasına gittim. Evden çıkarken göz attığım insanla bakıştım. Saçlarımdaki can gitmişti. İlaçlar götürmüştü belki de. Gözlerim güzeldi ama. Kestane gözlerim hala güzeldi. Soyundum. İyice kararmış tenimi, güneşin bıraktığı izleri inceledim. Gözüm sol mememin tam üstünde uzamış tek bir kıla takıldı. Tek hamlede koparttım.  

Kol altlarımdaki, bacaklarımdaki seyrelmiş kıllara baktım. Orta birde başlamıştım ağdaya. Eve gelen kadın, annemi ve ablamı yolarken ağlardım 'ben de istiyorum' diye. Niyeyse? Makinayı bulmaya üşendim, onun bıraktığı jiletle suya girdim. Saçlarımı yıkamadan temizlenip çıktım. Fönümü bozamazdım. Kurulanıp her yerimi kremledim. Kendime dokundum biraz. Daha bir hafta önce Simi'de bembeyaz terasta seviştiğim ve bir daha görmeyeceğim adamı düşündüm. Yakalanma endişesinin heyecanı daha da tetiklediği Eylül gecesini. Hiç haz alamadım. Salona döndüm, telefonu aldım yağlı ellerime. Ünlem mi koysaydım acaba cümlenin sonuna ya da sadece bir nokta mı? Son nokta, puan final, tartışmanın sonu. Üç yıllık tartışmanın sonu.  

“Herşey güzel olacak mı diye merakımdan yaşıyorum” Nerede okumuştum bu cümleyi? Ya da duymuş muydum? Böyle miydi durumum? İlk travmamda “Onlarsız nasıl yaşarım” demiştim. İkincisinde “Allah beterinden korusun.” Daha da beteri üçüncüde gelmişti. Güzel olmayacağından emindim, merak da etmiyordum. Bunların hepsini bilen o, “hayatın mazeret” demişti bir gün. Nasıl da koymuştu o cümle ve nasıl da yutmuştum dediklerini. Kendi hırsıma mı yenilmiştim? Ya da yalnız kalma korkusuna? (kendime ne çok soru soruyordum)  

Bir gün kısa mesafe diye taksiye binmeyip belediye otobüsünü beklemeye başlamıştım. beş dakika, 15 dakika, yarım saat gelmemişti otobüs. Sabrım hırsa dönüşmüştü sonunda. Yürüyebileceğim bir yol için bir saat beklemiştim. Şimdi üç yıl otobüs beklemiş gibiyim, üstelik otobüs kapılarını bana açmadan gitti.  

Sana mektup yazmaya karar verdim. Ölümünün üzerinden ne çok zaman geçti ve senle ilgili hiçbir şey yazmadım. Ki artık işim bu. Bir anma sayfan yok internette. Kendimden bile sakladım seni. Seni kendi hatalarıma, kendi hayatıma mazeret gösteriyor gibi görünmekten korktum. (Yoksa O'nun dediği doğru muydu?) 

“Bana ilk topuklu ayakkabımı almanın üzerinden 14 yıl geçti ve 10 yıldır yoksun hayatımda” Cümleme baktım. “Kadınlığımı ne güzel hediye etmiştin bana. Bana yeniden bir aile vermiştin. Aileni, ablalarını görüyorum hala. Yeğenlerin var artık, bir tanesi aynı dayısı. Senden hiç konu açmasak da, aynı dayısı'na bakıp hüzünleniyoruz. 30'unu geçtiğinde alacaktım seni ama 28'inde kaldın. Ben nerede kalacağım?...” Yine üç nokta.
Jewad Selim - Siesta, 1958 

Gözlerimi kapattım. Senle motosikletin üstünde hayal ettim kendimi. Uzun yolculuklarımızda uykum geldiğinde bir numaran vardı hani. Sana sarıldığımda bir elinle beni tutar, arkadaki çantayla aranıza sıkıştırırdın beni. Ve nasıl da korkmazdım o halde uyuklamaktan. Sen varken korkacak hiçbir şey yoktu.  

Gözlerimi açtım, ayak bileklerime bir kuyruk dolandı sandım. Ama kedi de terk etmişti beni. Bir kedi ile aynı evi paylaşmak için fazla bencildim. Bir de kedileri suçlarlardı bencil, nankör diye. Sahibine bir şey olsa, onu besleyecek ilk ele gidermiş. Bunun nesi kötü anlamış değilim. Varlığını bana mı bağlasın? Mezar başında bekleyen köpekler gibi mi olsun? Yemeden içmeden mi kesilsin? Gazetelerde bir kaç hayvanseverin gözyaşları için üç satır haber mi olsun yani?  

Yine dağıldı cümlelerim. Klişe hissettim kendimi, kedisiz ve yalnız. Bıraktım dolmakalemimi elimden, devam etmek istemedim mektubuna. Seyretmediğim bir dizinin sezon finalinden bahsetmişti arkadaşlarım, ne de güzel aşk sahnesiydi. İnternetten aradım, buldum. Son sahne kesilmiş yüklenmişti bile video paylaşım sitelerine. Başlattım. Kalbi isyan ediyordu kadının; “Senin duygu alanına girebilmek için illa ölmek mi lazım” diyordu. Sonra o güzel şarkıyla bitti dizi. Sessizlik. Salonda her temizlik sonrası mutlaka aynı yerlerine koydurduğum fotoğraflara baktım. Çerçeveye mahkum soluk benizli bir aile. Onlarsız yaşayamamış mıydım? Hayattaydım işte. Hayatım kursağıma takılıyordu, kursak acıtıyordu.  

Mesaja döndüm yeniden. Tek tek sildim harfleri. Gönder tuşu maviden griye döndü. Üç nokta ile tek nokta arasında soru işareti gibi hissettim kendimi. Simi dönüşü aldığım şampanyayı patlatmadan açtım. Metal ilaç kutusunun yanına koydum. Mutfaktan kadeh getirdim. Çarşambayı tek tek attım ağzıma. Sonra Perşembe, sonra Cuma. Tek, tek. Hafta sonu geldi bile. “Bol su ile alın” diyordu prospektüs. İki litrelikti şişe.



Bu kısa öykü Mart 2015'te KAFA dergisinde yayınlanmıştır.

24 Mart 2015 Salı

Beni resüsite etme, benle oynama


Hani hastane filmlerinde, dizilerinde görürüz ya acil serviste ya da ameliyatta hastanın kalbi çırpınmaya başlar. Karizmatik doktorlar hayata döndürmeye çalışırlar. Kalp masajı, elektro şok... Tıptaki adı "resüsitasyon"dur bu işlemin adı yani yaşama döndürme, diriltme. Ve dönmeyi reddedebilirsiniz.  

Buna "resisüte et-me talimatı" deniyor. RET olarak kısaltılabilecek bu tercih literatürde İngilizce kısaltması ile anılır. DNR. ( do not resuscitate) Bu talimat varsa, solunum ve kan dolaşımı durduğunda canlandırma yapılmayacak demek.  

Uzun zamandır tedavi gören ya da hastanede yatan hastaların DNR talimatı vermesi daha kolay, zira hastaneye yazılı kayıt verir. Elbette ani gelişen olaylarda bu mümkün değil. Yazılı kayıt olsa da, bu kayda ulaşılamıyorsa sağlık çalışanları hastayı yine hayata döndürmeye çalışacaklardır.  

Bu kadar ciddi bir girizgahtan sonra Türkiye'deki hukuki düzenlemelerini yazacak değilim. Zira yok. Ama DNR yurtdışında çok ciddiye alınan bir olgu. Daily Mail'de üç yıl arayla çıkan iki habere denk gelince dikkatimi çekti ister istemez. Haberler, İngiliz ve Hollandalı iki kadının DNR taleplerini göğüslerine dövme yaptırmasıydı. 80 yaşlarını aşmış iki kadının da arzuları ortak: Elden ayaktan kesilmeden, kimseye yük olmadan, sefil hale düşmeden, onurlu bir ölümü seçmek.
  
Ama dövme resmi evrak değil ve tek başına bir işe yaramıyor. Zira DNR talimatı doktor onayına da bağlı yani yazılı ve imzalı olması gerekiyor. Anlayacağınız, hastaların düşünceleri ilk başta mantıklı gelse de, sağlık çalışanları bir dövmeye bakarak işini yarım bırakmıyor. Hatta sağlık çalışanlarının bloglarında gördüğüm kadarıyla alay konusu bile yapılıyor (acımasız gerçek)  

Şunu da unutmayalım, fikirler değişebilir. Sizi hayata bağlayan yeni şeyler çıkabilir, tıp ilerler ölümcül hastalıkların tedavisi bulunabilir. Bir DNR talimatını değiştirmek kolayken, seansı 300-400 liradan dövme sildirmek epey zahmetli. Bu yüzden en iyi yol tıbbi bilezik takmak. Bu bileziklerin üzerinde ilaç alerjisi, kronik rahatsızlık, kullanılan ilaçlar gibi tıbbi bilgileriniz işleniyor. Sağlık çalışanları da acil durumlarda bu bilezikleri kontrol etmekle yükümlü. DNR talimatı için takanlar da mevcut. Ama yine diyeceğim gibi, resmi bir geçerliliği yok. Türkiye'de ne yazık ki tıbbi aksesuar bilinen bir uygulama değil. Umarım bir gün bu konuya el atılır. "Ben yine de bilezik takayım ne olur ne olmaz" derseniz, yurtdışında büyük bir piyasası var, internet üzerinden sipariş edebilirsiniz.


22 Mart 2015 Pazar

Anneliği ittim, yanlış hissetmiyorum

Fil hafızamdan bölük pörçük anılar. Altı yaşında olmalıyım. Asistanlardan biri kreşe beni almaya geliyor. Ya hemen yan binada pediyatri servisine babamın yanına götürülüyorum ya daha uzaktaki jinekoloji servisine. Annemin yanına. Ebeveynler doktor. SSK kreşi dışında şansım olmamış belli ki.

Hemşire odalarının prensesiyim. Henüz çocuk sahibi olmamış genç kadınların deneme tahtası gibi şımartılıyorum da şımartılıyorum. Babam çok yakışıklı. (ruhu şad olsun) Hayranım ona, o yüzden seçebiliyorum hemşirelerin hayran bakışlarını. Alıyor beni kucağına servisi gezdiriyor.  Bebekler anlayamadığım cam kutular içinde, çocuklar hep soluk. Bazen beni de koyuyor onların yanına, kısa zamanda hasta oluyorum. Bağ kuramıyorum tabi. Sonradan öğreniyorum geçirilmesi gereken salgın varsa, hasta çocuklarla arkadaşlık etmeme izin verildiğini. İlkokul öncesi hatırladığım çocuklar hep hasta.

Annemin servisi daha sıkıcı. Karınları koca kocaman kadınlar. Bazısı yastık yutmuş gibi, bazısı deniz topu. Yüzleri hep ekşi. Annemin peşinden dolanırken sevmeye çalışıyorlar, korktuğumu ve oranın hemşire odasına kaçtığımı hatırlıyorum. Çığlıklar duyuyorum bazen katta, bebek-kadın sesleri karışıyor birbirine.

Doktor olmamaya o zamanlar karar vermiş olmalıyım.Bugün en büyük pişmanlıklarımdan biri. Çocuk istememem de o günlere dayanıyor olabilir mi...? Mümkün. Çocuk sahibi olmak istemiyorum. "İs-te-mi-yo-rum" Çocukken ve üniversite yıllarımda ciddiye alınmayan bu beyanım, ilk defa yetişkin hayatımda sıkıntı yaratmaya başladı. Ailem kaynaklı değil, annem her zaman "sen nasıl mutlu olacaksan" demiştir. Hayatıma girenlerdi sıkıntı olan. Çocuksuz hayat arzumu ciddiye almayan, fikrimi-beni değiştirebileceğini düşünen, kendisi umursamasa da torun planlayan aile. Hemcinslerimden aldığım tepkiler apayrı bir yazı konusu.

İnsanlık suçu işlemiş gibi hissettirmeye çalışanlar oldu. Çocuk sevmemekle "suçlandım." Anne olmak istememeyi demirleyebileceğiniz en sağlam kaya. Yeğenlerim dünyaya gelmese bu 'itham'lardan nasıl kurtulurdum bilemiyorum. Anne olmanın bir zorunluluk değil tercih olduğunu bir türlü sokamadım kafalarına. (hâlâ)

Bir de  doğurgan olmayan kadınları düşünün. Kısırdır mesela. Ya da hamileliğin hayati tehlike yaratacağı bir hastalığı vardır. Özel durumunu paylaşmamak için "istemiyorum" diyebilir. 30 yaşımda ortaya çıkan bir hastalıkla riskli gruba dahil oldum. Paylaşmakla ilgili bir sıkıntım yok, zira tercihimi destekleyebileceğim bir mazeretim var. Hoş; o özel durum olsun olmasın, altın günlerinde kısır eşliğinde dedikodu illaki yapılır.

Yine anneler günü ile karıştırılan bir emekçi kadınlar gününü geride bıraktık. Ve siyaset yine annelik üzerinden kadınların alanına karıştı. "Bu seferki açıklama Sağlık Bakanı Mehmet Müezzinoğlu'ndandı." (tam haberci cümlesi) "Avukat olacağım diye, doktor olacağım diye, mühendis olacağım diye anneliği itersen o zaman yanlış yapmış olursun. Kendine de haksızlık yapmış olursun. Topluma da haksızlık yapmış olursun. Analığa da haksızlık yapmış olursun."

Siyasilerin eline yüzüne bulaştırdığı açıklamalar, milyonlarca insanın mahremi. İsteyerek çocuk sahibi olmayanlar değil ol-A-mayanları aciz hissettiren kelimeler. Türkiye'de kadın-erkek yaklaşık iki milyon insan kısır biliyor muydunuz? Eşlerle birlikte dört milyonluk bir nüfusu etkileyebilecek bir veri bu.

Üç çocuk açıklamalarının artık haber değeri yok ama geçen yıl başbakanken Tayyip Erdoğan, Devlet Bahçeli için "Çoluk çocuk nedir bilmez aile nedir bilmez'' demişti. Mahremin siyasetinde Fox TV Ana Haber'de Fatih Portakal'ın isyanı geliyor hep aklıma. "Çocuksuz bir aileyim. Eşim ve ben varız, Allah bize vermedi. Eşim gözyaşı döktü bu sözlerden dolayı. Belki bizi kastetmedi ama insan ister istemez alınıyor."

Oysaki isteyerek seçtiğimiz ya da zorunlu olduğumuz durum ile ilgili alınmamız gereken hiçbir şey yok. Anneliği itmek, düşürmek ya da yüceltmek siyasetin alanı değil. Annem üç çocuk yapmış doktor da olmuş. Yapacağım 'sadece kariyer' ise sadece beni ilgilendirir. Topluma, analığa karşı bu konuda ne bir sorumluluğum ne bir yanlışım var.

"Çocuk sahibi olmanın tabiat gereğiyle açıklanmasına da bayılırım (...) Yüzyıllardır bütün dünyayı tabiata karşı giydirdikleri halde bir tek çocuk yapma konusundaki bu tabiatçılık sinirime dokunuyor doğrusu. Beşinci sınıf kooperatif evleri yapacağız, balkonunda mangal çevirip geğireceğiz diye beş yüz yıllık ağaçları hart hart doğrarlarken tabiat akıllarına gelmez; kanalizasyon borularını su kaynaklarının tam ortasından geçirirken de tabiat hatırlanmaz. cinsellik ve türevleri söz konusu olduğunda ise bir tabiatçılık bir tabiatçılık!"

Murathan Mungan - Yüksek Topuklar

19 Şubat 2015 Perşembe

İsim

Oysa kurbanı gibi güzel bir ismi vardı onun da. Kimbilir ne hayallerle koymuştu ailesi ismini. Dedesinin ismi miydi acaba?Ya da talihi aydınlık olsun diye mi seçilmişti. Olur ya, Ahmet Kaya'nın şarkısında duymuşlardı belki de Yusuf Hayaloğlu'nun dizelerini. "Bir acayip adam..." Suphi. 

Suphi... Suç ortağı babası değilmiş gibi öfkeli kalabalığın "orospu çocuğu" diye küfrettiği katil. Babasının aslan oğlu muydu Suphi, yıktığı her şey mübah mıydı, erkek çocuk yapar mıydı? Çocukken hayvanlara işkence eder miydi, kızları rahatsız eder miydi, ortaokulda ülkü ocağına kaydolup reislik mi oynamıştı, maçlara gider miydi, mahallede kavga çıkarır mıydı? Kuyumcu babası iflas edince hınçlanmış mıydı hayata, minibüsçülüğü mü yediremiyordu kendine... Nasıl evlenmişti, karısına nasıl davranıyordu, çocuğunu dövüyor muydu? Annesine el kaldırmış mıydı...? Kadını hedef gösteren küfürdeki anneyi merak ediyordum ben işte. 

Korkusundan konuşmaz diyordum ama çıktı konuştu o anne. "Ben onu öyle büyütmedim" dedi. Canı ciğeri* için "koruyamadım" dedi. Ve açıkladı kocasından şiddet gördüğünü, kemerle kesici aletle dövüldüğünü söyledi. Eşi de konuştu Suphi'nin. Lanet etti evlendiği güne. "Boşanma davası açtım. Beni ve oğlumu ölümle tehdit ettiği için davayı geri çektim" dedi. Babasının oğluydu Suphi, o da şiddet uygulamıştı eşine. Üstelik babasını da bıçaklamıştı Suphi, annesini dövmüştü. Üç davadan hala yargılanıyor ama onlar da kaçak akaryakıt ticaretinden... 

Kurbanlar kadar katillerin de ismi silinir vicdanlardan. Şiddetin dozu belirler silinme süresini. Bir Münevver ile Cem kaldı hafızalarda, altı yıl önceydi. Bir tanıdığım söylemişti o zaman, kızı olursa anneannesinin ismini koymaktan vazgeçmişti. Münevver'di o isim. Bir kadından esas bu yüzden Münevver demesini yavrusuna nasıl istersin ki? 

Türkiye'de kaç Suphi vardır acaba? Ve rahatsız oluyorlar mıdır Özgecan'ı tekmeleyen, bıçaklayan, bileklerini kesen, yakan yaratıkla aynı ismi paylaşıyor olmaktan? 

*Suphi bir acayip adam 
  Suphi benim canım ciğerim - Yusuf Hayaloğlu 



19.02.2015 Edit: 

Özgecan'ın babası acısına rağmen barış çağrısı yapmıştı ya! Hani "Anadolu Nuh'un gemisi gibidir. Gemiye sevgi, hoşgörü taşıyan herkes alınacak" demişti, tam buna inanmaya çalışırken bir başka cani, Nuh Köklü'yü kopardı bizden. Üstelik haberlere göre o cani, deli raporu olduğunu serbest kalacağını da söylemiş Köklü'yü kalbinden bıçakladıktan sonra.

Umutlarımıza saplanan bıçaklar bile utanıyordur bu kadarından...

17.02.2015

18 Şubat 2015 Çarşamba

Lanetli Ekmek

"1951'in 15 Ağustos'u, Pont-Saint-Esprit kasabası sakinleri için sıradan başlamıştı. Çarşamba sabahı insanlar işe gitmek için evlerinden çıkmış, yaz tatilinin tadını çıkaran çocuklar Rhone nehrinde oyuna dalma acelesiyle kahvaltılarını ediyorlardı. Postacı Leon Armunier de, mektupları öğlene kadar dağıtmanın peşindeydi. Böylelikle işten bir iki saat kaçamak yapabilirdi. Hatta belki hasta numarası yapardı da bu bunaltıcı Ağustos gününü çalışarak geçirmek zorunda kalmazdı. Aniden midesine bir kramp girdi. Bisikletteydi, daha sonra o anı "sanki yılanlar iç organlarımı sıkıyor gibiydi" diye anlatacaktı. Yılan fikrini kafasından atamıyordu. Bisikletten düştüğünde yılanların kollarını sardığına ve alevler içinde olduğuna emindi. Kıvranarak çığlık atıyordu. Deli gömleği giydirildiğinde, hastane odasında üç kişi daha vardı. Çığlıklar atıyorlar, pencereden atlamaya çalışıyorlardı.

İzleyen 12 günde kasabada yaşananlar gerilim filmlerini aratmadı. Yılanların iç organlarını ve belinden aşağısını yavaş yavaş yediğine inanan, uçak olduğunu iddia edip uçmaya kalkan, 'kalbim kaçıyor, ne olur yerine takın' diye doktora koşan, ejderha gören, babaanesini bıçaklamaya kalkan çocuk-büyük onlarca kişi, sanki toplu bir histeriye kapılmıştı.

Bu öyküye kısa bir ara...

"2015'in 7 Ocak'ı Parizyenler için sıradan başlamıştı. Çarşamba sabahı insanlar Paris trafiğinde işlerine gitmeye çalışıyor, çocuklar kar yağmadığı için Türkiye'deki yaşıtları gibi tatil yapamıyordu. Ülkenin belki de dünyanın en ünlü karikatür dergisinde haftalık editoryal toplantı başlamıştı. Saat 11.30'da Nicolas-Appert sokağında maskeli iki saldırgan, ofisin bulunduğu binaya girdi. Önce, bina görevlisini öldürdüler, sonra kata çıkıp10 kişiyi daha. Ve kaçarken de bir polisi. 8 Ocak'ta Paris'in bir başka noktasında bir polis daha öldürüldü, 9 Ocak'ta bir Yahudi süpermarketinde 19 kişi rehin alındı, operasyon düzenlendi, rehinelerden dördü hayatını kaybetti. Saldırılar birbiriyle bağlantılıydı ve saldırganlar İslam adına hareket ettiklerini savunuyordu. Öyle ya Charlie Hebdo İslam'a hakaret eden karikatürler yayınlıyordu.

İzleyen günlerde (bu yazı yayınladığında üç haftayı geçecek) öfke Avrupa'da dalga dalga yayıldı. Saldırıdan sonra bir hafta içinde sadece Fransa'da İslam karşıtı en az 50 olay kayda geçti. Camilere saldırı, binaların ateşe verilmesi, Müslümanlara hakaret, duvar yazıları... Ülke genelinde üç milyona yakın kişi kurbanları anmak ve ifade özgürlüğü için meydanlara çıktı. Ama diğer yanda mesela Almanya'da İslam karşıtı 25 bin kişi yürüdü."

Şimdi başa dönelim. Kısa öykü yazıyor olsaydım, “gerçek olaylardan esinlenmiştir” demem gerekirdi. Gerçekten de 15 Ağustos 1951'de yüzlerce kişi halüsinasyon görmeye başladı. 4500 nüfuslu kasabada, gerçeklikten kopan beş kişi öldü, onlarcası yaralandı, onlarcası da akıl hastanesine kapatıldı.Uzmanlar, Lanetli Ekmek olarak adlandırılan olayı, kasabanın fırınına bağladı. Bu açıklamaya göre ekmeklerde çavdar mahmuzu yani halüsinojen bir mantar çeşidi vardı. Bu mantar insanları deliliğin sınırlarında dolaştırmıştı.

Yakın zamanda ortaya atılan iddia ise bu öyküyü polisiye bir roman haline getirebilecek cinsten. Zira Amerikalı bir gazeteci, bu gizemli olayda CIA'in parmağı olduğuna işaret eden kanıtlara ulaştı. Gazeteci Hank Albarelli'ye göre Soğuk Savaş döneminde zihin kontrol deneyleri yapan Amerikan hükümeti, bu ufak Fransız kasabasını bir nevi zehirlemişti. Gıdalarına LSD denen (yine çavdar küfünden üretilen) bir madde karıştırdı. LSD'yi o yıllarda tek bir şirket üretiyordu ve İsviçre'deki Sandoz fabrikası, kasabaya uzak sayılmazdı.

Bu kanıtlar hala soruşturulmuş değil. Aradan geçen zaman 64 yıl. Dünya üzerinde deliliğin eşiğine gelmemiş bir kıta kalmadı. Türkiye'nin ve Ortadoğu'nun delirttiği yetmiyormuş gibi Avrupa da katıldı 'kafa'mızla oynamaya. Okuduğum Türk ve yabancı köşe yazarları “bu daha başlangıç” diyor.
Gözlerimi kapıyorum. Tüm bu olan bitenin halüsinasyon olmasını diliyorum. Birileri ekmeğimizi, suyumuzu lanetlemiş olsun. Ya da havaya karışan bir koku*nun tesiri altında olalım, o kokuyu yok etmeyi başaralım.

Charlie Hebdo saldırısının haftasında amcamı yitirdim. Vefat mevlidi okundu. Okuyan hoca sonrasında Türkçe meal verdi. “Burası yalan dünya” dedi, “Uykudayız bu dünyada. Ölünce uyanacağız. O yüzden bu dünya geçici.”

Uyanalım o zaman . Uyanalım ki geçsin her şey. Geçsin.

* 1985'te Alman yazar Patrick Süskind'inromanı "Das Parfum" raflarda yerini alır. 1987'de Türkçe'ye “Koku” adıyla çevrilen roman, 18. yüzyıl Paris'inde koku duyusu çok gelişmiş ama kendi kokusu olmayan Jean-Baptiste Grenouille'in işlediği cinayetleri anlatır. Amacı ten kokularını birleştirerek nihai kokuya ulaşmaktır ama ulaştığı şey toplu bir histeri krizidir. (Bu krizin ayrıntılarını yazmak, kitabı okumayanlara haksızlık olur elbette.)


Almanya ne kadar birleşti?

Berlin Duvarı yıkıldıktan 25 yıl sonra, Doğu Alman nüfusu yaşam memnuniyetinde Batı Alman nüfusunu yakaladı. En azından Washington merkezli araştırma kuruluşu Pew'un son anketine göre böyle.

1991'de yani Doğu Bloku dağıldığında bir yaşam memnuniyeti anketi yapılmıştı.  1991'de Batı Almanya'da hayatından memnun olanların oranı yüzde 52'iydi. Doğu Alman nüfus ise ülkenin birleşmesiyle hemen refaha kavuşmamış, bu oran yüzde 15'te kalmıştı. Bugün Batı-Doğu oranı yüzde 61'e yüzde 59. Yani aradakı uçurum artık yok denecek kadar az. Genel anlamda memnuniyet oranları yakın olsa da enflasyon ve işsizlik gibi belirli konularda Doğu Alman nüfusun kaygısı epey yüksek.

Tarihi balonlarla aydınlatmak
Bugün yani 9 Kasım, Berlin Duvarı'nın yıkılışının 25. yıl dönümünde başkent sokakları hareketli. 7 Kasım'da kutlamalar başladı. Duvarın geçtiği 15 kilometrelik hata yerleştirilen ışıklı balonlar da, başkentin çehresini tamamen değiştirdi.
Turistler, gençler, o döneme tanık eden aileler bu hat boyunca yürüyüş yapıyor, fotoğraf çekiyor. Balonların amacı tarihi unutturmamak çünkü istatistiklere göre Berlinlilerin sadece yarısı, kendi kişisel deneyimlerinden Berlin Duvarı'nı hatırlıyor. Diğer yarısı ise ya 25 yaşından genç  ya da şehre sonradan taşınmış.

Kafalardaki duvar
Veriler bu şekilde olunca, konuştuğumuz Alman gençleri arasında o döneme ait anıları olan yok. Haliyle kafalarında Doğu-Batı ayrımı da yok. Ancak yaş yükseldikçe memnuniyetsizlikler çıkıyor ortaya. Küçük bir oran da olsa bu birleşmeden memnun olmayan bir yüzde 10'luk kesim mevcut.
Kafalarındaki duvarı yıkamayan Ossis (Doğulular) ve Wessis (Batılılar) arasında mesafe korunmuş. Doğulu Almanlar kültürel anlamda ele geçirilmiş hissederken, Batılı Almanlar ekonomik olarak aynı hissi yaşamış. Birleşmenin maliyeti ve işlerinin ellerinden alınacağı fikrine saplanmışlar.

Doğu Nostaljisi ('Ost'algia)
Duvarın özlemini çeken 'ost'aljiklerin de kendilerine göre nedenleri var. Doğu Almanya'da devlet kontrolündeki fabrikalarda çalışanlar, birleşmeyle işsiz kalmış. Ve elbette devlet görevlileri. Konuştuğum üniversite öğrencisi S., Doğu Alman gizli servisi Stasi'de görevli babası nedeniyle, çocukluğunu yoksulluk içinde hatırlıyor.  Zira babası, birleşmeden sonra işlere girse de, geçmişi nedeniyle hep nefret edilen ve kovulan biri olmuş. Şimdi kendi işini yapıyor.

S. babasının ismini ve mesleğini paylaşmaktan kaçınıyor. Konuyu değiştiriyor, Almanya'da üniversite harcı olmamasıyla ilgili sohbet ediyoruz bir süre. Arkadaşlarıyla, duvar hattındaki balonların uçurulmasını seyredeceğini söyledi. Balonların gökyüzüne bırakılması, duvarın yeniden yıkılışını simgeliyor. "Baban da seyredecek mi?"diye sordum. "Temsilen de olsa bunu yeniden hatırlamak isteyeceğini sanmıyorum" dedi.

Bu yazı Kasım 2014'te Posta'da yayımlanmıştır.

O anın hikayesi



Berlin Duvarı 25 yıl önce yıkıldığında, tüm dünya o anlara fotoğraflarla tanıklık etti ve o karelerden biri, yıkılışın sembollerinden biri oldu. Pulitzer ödüllü fotomuhabiri Anthony Suau o kareyi çeken isimdi. Suau o günü ve yakaladığı anı anlattı.

Sayın Suau, bize duvarın yıkılşının simgesi haline gelen fotoğrafın hikayesini anlatır mısınız, böyle büyük bir etki yaratacğını bekliyor muydunuz?
Sınırın açılmasınan bir gün sonraydı. Çok çok erken bir saatti. Aslında bir önceki akşam da oradaydım, bir grup insan duvarı delmeye çalışıyordu. Bu, duvarı ilk kırma girişimiydi, duvarı parçalamak istiyorlardı. Brandenburg kapısına daha yakın olan grup, duvarın içinden geçmeye karar verdi, bu konuda çok ciddilerdi ama duvar kalın olduğu için bunu yapmak saatler alacaktı. Otele dönüp uyumaya karar verdim. Brandenburg’a yürüyerek 5 dakika mesafedeydi otelim. Gün doğmak üzereyken döndüm, hala duvarı oluşturan beton plakalardan birini yıkmaya çalışıyorlardı.

Fotoğraf çekmeye başladım. Başarmak üzereydiler. Duvarın diğer tarafında Doğu Alman polisi, bu gruba duvarın parçalanan yerlerinden tazyikli su püskürtmeye başladı. Tamamen saçma bir hareketti çünkü bu insanları durdurmaya imkan yoktu. Sonra Doğu polisi, duvarın üstüne çıktı ve Batılıları itmeye başladı.


Ben de o sırada duvarın tepesindeydim. O noktada duvarın iki tarafında da olan biteni görebiliyordum. Her şey çok dramatikti. Siyah ceketli adam duvarı parça pinçik etmek konusunda çok kararlıydı. Grup sırayla çalşıyordu, çekiçlerle o beton plakasını indirmekti niyetleri. Bir ara plakanın tepesine bir kablu uzatmaya karar verdiler.. Beton demirleri yere tutunuyordu, bu yüzden tepeden çekip indirdiler. Ve duvar açıldı. Doğu Alman polisi barikat kurmak için insan zinciri oluşturdu. Batı ile Doğu yüz yüze geldi ve tam o sırada Batı Alman polisi geldi.


Doğu Alman polisi duvarın üstünde hortumla su sıkıyordu. Ben de sırılsıklam oldum ama fotoğraf çekmemi engelleyemezlerdi. Her şey çözülmeye başlamıştı ve iki tarafın polisi de ne yapacaklarını bilmiyordu. Kafaları karışmış bir şekilde olayları bastırmaya çalışıyorlardı. Tarihi açıdan o anlar, görsel olarak da duygusal anlamda da olağanüstüydü.


Fotoğraftaki siyah ceketli adamın kim olduğunu öğrenebildiniz mi?

Kim olduğunu hiçbir zaman öğrenemedim. Bu 25 yılın sonunda bilmek isterdim çünkü bu fotoğraf tüm dünyada geniş çapta tanındı. O zamanlar Kreuzberg’de gizli bir çeşit anarşist hareket vardı. Berlin Duvarı karşıtı çokça gösteri yapıyorlardı. Seslerini yükseltiyorlardı. O gün oradaki insanların bazıları, belki de siyah ceketli adam da o hareketin bir parçasıydı. Tabi emin değilim, benimki sadece bir tahmin.

O fotoğrafları çekerken ne hissediyordunuz, kafanızdan atamadığınız bir an var mı?
Benim için etkileyici olan şuydu. Aslında basit anlamda köprülerde yürüyen insanların ya da barikat geçenlerin fotoğrafını çekiyordum. Olan bitenin yarattığı hareket çok da olağandışı değildi. İnsanlar bir noktadan diğerine yürüyordu.

Ama bunu yarattığı duygu, yaptıkları şeyin altında yatan fikir, öncesindeki tarih inanılmaz güçlüydü. İşimi yapmakta zorlandığım anlar oldu çünkü ağlıyordum. Gözyaşlarım objektifimi netlemeye engel oluyordu. Bir gazeteci de değil herhangi biri olarak yaşadığım duygu çok güçlüydüğü çünkü tarihin değiştiğine tanıklık ediyordum.

Sadece 10 yıl sonra, aynı noktada görülecek bir duvarın kalmayacağını, yerini çok lüks mağazaların ve restoranların alacağını tahmin edemezdi. Geriye kalan tek şey, duvarın nereden geçtiğini gösteren bir sıra tuğla. Ki onu da arayıp bulmak gerekiyor..

Bu röportaj Kasım 2014'te Posta'da yayımlanmıştır.

Almanya'dan gönderildi Türkiye'de serbest


Almanya 17 Ekim’de bir Türk gencini sınırdışı etti. Alman basınında sıkça, Türk basınında ise iki satır haber olan 22 yaşındaki gencin ismi Erhan A. olarak geçiyordu. Sınırdışının gerekçesi ise IŞİD örgütüne destek vermek olarak açıklandı.

Erhan A. Türkiye’ye yollandı. Ankara Esenboğa Havaalanı’nda yetkililere teslim edildi. Ve Alman basınından öğrendiğimiz kadarıyla yetkililer tarafından da hemen oracıkta ailesine…

Erhan A. olayı,  tam da Türkiye’nin Danimarka ile arasındaki IŞİD krizi sürecinde yaşandı. Zira Türkiye, IŞİD üyesi olduğu belirtilen, suikast zanlısı Danimarka vatandaşı Basil Hassan’ı da serbest bırakmıştı.

Artık özgür bir adam

Almanya’nın ‘çok tehlikeli’ kategorisine soktuğu Türk genci, Türkiye’de artık özgür bir adam. Selefi ve IŞİD sempatizanı olduğu iddia edilen Erhan A., sosyal medyada paylaştığı bir cümleyle özgür olduğunu duyurdu.

Peki Almanya, IŞİD’le direkt teması olmayan Erhan A.’yı nasıl sınırdışı etti? Süddeutsche Zeitung’un (SZ) Almanya’da İslamcılığın yükselişini anlatan bir bir haberi nedeniyle.
Polis sarınca Hatay’dan geri dönmüştü

SZ’ye konuşmayı kabul ettiği sırada Erhan A.. Türkiye’deydi.  IŞİD’e  katılmak için Hatay’a gitmeye hazırlanıyordu. Ama söyleşi Almanya’da yaşadığı Kempten’de yapıldı. Zira Erhan A., Hatay’a kadar gittiğini, ancak Suriye’ye geçeceği otobüsü beklerken etrafı polis sarınca vazgeçerek geri döndüğünü söylüyordu.

Söyleşide, Batılı gazetecileri düşman, ajan olarak görüyor ve savaş esirleri gibi kafalarının kesilmesini normal karşılıyordu Erhan A. Dikkat çekici bir cümlesi de IŞİD’in Irak ve Suriye’den sonra hedefinin Türkiye olacağına inanmasıydı.

Bu söyleşinin ardından Erhan A. gözaltına alındı. Zaten polis yaklaşık bir buçuk yıldır takip ediyordu. Almanya’da 15 gün tutuklu kaldıktan sonra, 17 Ekim’de Münih’ten Ankara’ya gönderildi.
Bavyera İçişleri Bakanı Joachim Herrmann, “IŞİD mezalimini öven, gazetecilerin kellelerinin uçurulmasını haklı bulan, şeriata aykırı davranmaları halinde kendi ailesini de öldüreceğini açıklayan bir kişinin Almanya’da yeri yok”diyecekti.

Türk basını değil, Alman basını takipte

Bu noktadan sonra Erhan A.’yı Türk basınından takip edeceğimizi sanırken, derin bir sessizlik oldu. Türk gencinin Türkiye’deki adımlarını yine Alman basını takip etti.

Önce Ankara’da sorgulandıktan kısa süre sonra serbest bırakıldığı ve gözetim altında olmadığı ortaya çıktı. Avukatı Murat Sertsöz, Alman Focus dergisine, Esenboğa Havaalanı’ndaki kısa polis sorgusundan Erhan A.’nın ailesine teslim edildiğini söyledi.

Süddeutsche Zeitung’un haberine göre de Erhan, Facebook mesajlarında Alman makamlarından da şikayetçi oldu. Habere göre Erhan, “Sınırdışı edilmem yasal değildi. Sınırdığı değil kaçırılma gibiydi. Ben ya da ailem öncesinde bilgilendirilmedik. Ben suçlu değilim, Alman yasalarını çiğnemedim” diye yazdı.

O artık köyünde ve ‘İyi bir çocuk’

Erhan A. son olarak Bild gazetesinde 27 Ekim Pazartesi günü yayınlanan bir haberle Türkiye’nin olmasa da Almanya’nın gündeminde. Habere göre amcası İdris K., yeğenini havaalanındaki üç saatlik sorgundan sonra Kayseri’deki köylerine götürdü. 500 nüfuslu köy, Kayseri’den 40 kilometre uzaklıkta.

22 yaşındaki genç, köyün camisinin önünde görüntülenmiş. Ailesi, oğullarını kontrol altından tutabileceklerinden emin. Annesinin Bild’e söylediği şu: “Erhan iyi, beraber yaşadığı kuzenlerini seviyor. Bizi asla üzmez. Yanlış bir şey yapmadı. O iyi bir çocuk.”

Oğluyla her gün mesajlaştığını da söylüyor annesi. Ancak oğlu da IŞİD’lilerle mesajlaşıyor bir yandan.

Erhan A., sınırdışı edilmesine neden olan söyleşide Suriye ve Almanya’dan 50 kişinin dahil olduğu bir mesaj grubundan bahsetmişti. Bir cümlesi daha vardı: “IŞİD’e karşı çıkarlarsa ailemi de öldürürüm.”

Ne yapacağı belli değil

Avukat Murat Sertsöz, müvekkilinin sınıdışı kararına yurtdışından da itiraz edeceğini ve Augsburg İdare Mahkemesi’nde dava açacaklarını açıklamıştı. Eğer itiraz kabul edilmezse, Erhan A. yedi yıl Almanya’ya giremeyecek. Türkiye’de ne yapacağı ise meçhul.


Bu haber Ekim 2014'te Diken'de yayımlanmıştır.